Nóg kunnen we in Limburg vrij denken
Dit weekeinde wordt op L1 TV de laatste aflevering in een serie van vijf uitgezonden onder de titel Limburg en de Waereld, die ik samen met de onvolprezen historicus prof dr. Joep Leerssen geproduceerd heb. Tweeduizend jaar geschiedenis met heel veel roerige tijden, met oorlogen en strijd. De mensen deden elkaar heel wat aan en velen hebben een treurig bestaan geleid, waarin ze weinig te vertellen hadden. Eigenlijk is het tamelijk uitzonderlijk dat we sinds 1945 op ons grondgebied geen oorlogshandelingen meer kennen.
Daarmee zijn we nogal uniek in de wereld. Dat geldt trouwens voor de meeste West-Europese landen en regio’s. In voorgaande eeuwen hebben de mensen ook ‘bij ons’ elkaar de koppen ingeslagen, gefolterd en vernederd. Nu mopperen we wel veel over wat allemaal niet goed gaat, maar in vergelijking met vroeger komen we er zo slecht niet van af.
Als we iets verder kijken, dan is er heel wat meer ellende. Trump en Poetin hebben bij hun ontmoeting geen bestand kunnen regelen in Oekraïne, en dat is toch maar op twee uur vliegen hier vandaan. In Gaza duurt de strijd voort, in Libanon wordt met de zoveelste burgeroorlog gedreigd. In Sudan sneuvelen nóg meer mensen dan in Gaza en zo zijn er nog heel wat oorden waar men elkaar te lijf gaat. Dan gaat het om macht, om grondstoffen, om religie.
Wereldwijd wordt de vrijheid van denken echter steeds meer ingeperkt
In de historische reeks over Limburg zie je door de eeuwen heen een zekere vooruitgang. Qua uitvindingen natuurlijk, maar toch ook qua denken. Joep Leerssen heeft het in de laatste aflevering zelfs over ‘de moderne tijd’. Er komen geen ‘heksen’ meer op de brandstapel terecht bijvoorbeeld, er wordt ook niet meer gevochten tussen de verschillende kasteelheren. De schutterijen hebben een folkloristisch karakter gekregen. Dus ja, in die zin gaat het de goede kant op.
Maar als het gaat om de vrijheid van denken, waar zo lang voor gestreden is, dan is er toch wel plaats voor enige scepsis. Straks krijgen we weer de zoveelste parlementsverkiezingen, de polarisatie zal dan weer volop worden ingezet. En nu kun je al bijkans voorspellen dat de uitslag zal leiden tot een patstelling en een langdurige formatie, zodat de grote thema’s die vragen om een snelle oplossing, waar op of in het bureau blijven liggen. Maar we mogen in ieder geval nog gaan stemmen en er is een ruime keuze, te ruim zelfs. Een kiesdrempel zou wenselijk zijn, om al die kneuterpartijtjes naar de prullenmand te verwijzen. Kosten alleen maar geld.
Wereldwijd wordt de vrijheid van denken echter steeds meer ingeperkt. In China mag je alleen maar denken zoals dé partij dat voorschrijft. In Rusland heb je niet eens een partij, bij elke ‘verkeerde gedachte’ beland je achter de tralies. Arabische landen kennen ook geen democratie en de pogingen om die vanuit het westen daar in te voeren, zijn faliekant mislukt. De Taliban zitten in Afghanistan hechter dan ooit in het zadel, de helft van het land zit gevangen. Dat zijn namelijk de vrouwen die thuis moeten blijven. Het westen is niet geïnteresseerd, je ziet er geen enkele betoging tegen.
In Turkije is de dictatoriale machtsgreep van president Erdogan nagenoeg voltooid, de meeste vooraanstaande leden van de oppositie heeft hij in de gevangenis laten gooien. Toch gaan we met z’n allen vrolijk op vakantie naar de Turkse badplaatsen, alsof er niets aan de hand is.
Je kunt naar Amerika reizen, maar bij de douane weet je tegenwoordig niet zo zeker of je wel het land binnenkomt. Want ze volgen je uitlatingen op sociale media, en als die te kritisch zijn, dan sturen ze je terug. Trump heeft – net als zijn kameraad Poetin – weinig met vrijdenken. Dat hij aan de macht is gekomen, zijn de Democraten overigens deels zelf schuld. Met hun woke-politiek hebben ze de gemiddelde Amerikaan van zich afgestoten. Hun gecancel van mensen die anders denken, heeft ook niets meer met vrije meningsvorming te maken.
Dan hebben we de grootste delen van de aardbol wel gehad en moeten we concluderen dat we er in West-Europa vooralsnog goed van af komen. Maar hoe lang nog? Ik hoop niet dat als we een of twee eeuwen verder zijn, dat in een nieuwe TV-serie geconstateerd moet worden dat na ‘de moderne tijd’ een periode volgde van nieuwe onderdrukking en inperking van de vrijheid van denken.
