Home > Blog Jo Cortenraedt > Help, we kunnen straks niet meer lezen en schrijven…

Help, we kunnen straks niet meer lezen en schrijven…

Als je van beroep schrijver / journalist bent en je leest dat steeds minder jongeren goed kunnen lezen en schrijven, dan biedt dat geen geweldig perspectief. Dan voel je je zo’n beetje als een tuinman zonder tuin.

Nu is de ramp nog niet geheel voltrokken, want met name het grijze deel van de bevolking kan doorgaans nog aardig lezen en beheerst ook nog goed de basisgrammatica. Maar zo onder de lijn van 40 jaar wordt het behelpen, en hoe jonger, hoe gebrekkiger de kennis, zo blijkt uit onderzoek.

Nu gaat de taalkennis in heel Europa achteruit, maar Nederland is koploper. Althans, als je prestatielijst omkeert.

Het turen op de telefoon in plaats van een boek te lezen, draagt ook al niet bij tot een goede kennis van taal.

Ik merk dagelijks dat taalbeheersing steeds minder vanzelfsprekend is. Ook van mensen van wie je zou verwachten dat ze toch wel behoorlijk wat jaren taalles gehad hebben. Maar zelfs in berichten van communicatiedeskundigen, managers, beleidsmakers, coaches, enzovoorts, kom ik vaak forse taalfouten tegen. En blijkbaar valt het nauwelijks nog op.

De schuld wordt nu al gauw gelegd bij het gebrek aan voldoende leerkrachten. En aan geld, daar schort het altijd aan. Maar er zijn natuurlijk meer oorzaken te noemen. De Nederlandse onderwijswereld is heel vaak onderhevig geweest aan veranderingen. Het mocht niet meer zijn ‘zoals vroeger’. Het gevolg was dat leerkrachten en leerlingen om de zoveel jaar met een totaal nieuw systeem moesten gaan werken, met chaos als resultaat.

Dingen die goed zijn, moet je niet te snel veranderen. En de houding moet niet te slap worden, want dat leidt tot kennisachteruitgang. Pabostudenten bijvoorbeeld betogen al jaren dat de taal- en rekentoetsen te streng zijn. Nou ja, als je die eisen soepeler gaat maken, dan komt de lat minder hoog te liggen.

Komt bij dat Nederland, te beginnen in het basisonderwijs, heel veel verschillende stromingen kent, van ‘de vrije school’ tot de islamitische school, van de Daltonschool tot de Montessorischool. Volgens het adagium van ‘vrijheid blijheid’ zijn naar mijn idee de teugels op het vlak van kennis losgelaten. De kinderen zijn dan vaak heel ‘mondig’,  al weten ze niet zo goed waar ze het eigenlijk over hebben.

Die verschijnselen zie je ook bij het middelbaar onderwijs waar allerlei nogal vage vakken worden gegeven die je voorheen onder de noemer ‘maatschappijleer’ zou kunnen onderbrengen. Dat moet de kinderen ‘bewuster’ maken. Dat kan geen kwaad, maar of ze er ook slimmer van worden, dat is een andere vraag.

En logisch is ook dat het beheersen van de Nederlandse taal lastiger wordt in een maatschappij met een toenemend aantal mensen uit een andere cultuur, die thuis een heel andere taal spreken dan Nederlands. Dan heb je als kind op school een forse achterstand die moeilijk is in te halen.

Het uren op de telefoon turen in plaats van een boek te lezen, draagt ook al niet bij tot een goede kennis van taal. Dus allemaal factoren die het voor de jeugd van vandaag heel moeilijk maken.

Ik als ‘papierman’ zou het zeer toejuichen als we weer meer boeken, kranten en magazines zouden gaan lezen. Je doet er veel kennis mee op en je onderhoudt je taal spelenderwijs. Maar de realiteit is dat andere communicatievormen steeds meer oprukken, hoewel ik nog wel degelijk in papier geloof, zeker als het kwaliteit heeft en zich richt op bepaalde segmenten. Maar bij Chapeau hebben we wel al van meet af aan begrepen dat je ook andere communicatievormen moet brengen, dus maken we al decennialang televisieprogramma’s, steeds meer video’s en de nodige online-producties. Zodat we zo veel mogelijk de taal spreken van onze abonnees, klanten, kijkers en volgers. Maar voor mij zelf gaat die taal écht leven, als ik de letters zie dansen op het papier. Mits ze zonder taalfouten en in een mooie cadans zijn opgeschreven. Het is als met een muziekinstrument. Natuurlijk, met een elektrische gitaar kun je spectaculaire muziek maken. Maar een instrument met een echte klankkast zoals een akoestische gitaar, een harp, een viool of een piano, klinkt voor mij nét iets verfijnder.

show auteur

Auteur: Jo Cortenraedt

Hoofdredacteur, uitgever en allround journalist

Jo Cortenraedt

chapeau TV

Iedere week het beste
van Chapeau?

Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Vraag je
lidmaatschap aan

Toetreden tot de Chapeau Community kan al vanaf €24,50 per jaar. Daarnaast kunt u kiezen tussen een welkomstkorting of een welkomstgeschenk.

Iedere week het beste
van Chapeau?

Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!
Of word lid van onze community.