Halloween en Allerheiligen, dansen rond de doden
Dit is het weekend van Halloween. Mensen – vooral kinderen – verkleed als spook, duivel of skelet. Het lijkt angstaanjagend maar het is meer om te plagen. Uitgeholde pompoenen met een brandend kaarsje erin horen er tegenwoordig ook bij.
Vorig jaar rond deze tijd was ik in New York en daar trok in Soho en de Village de Halloween-optocht voorbij. Even kijken, dacht ik, misschien wel grappig. Nou, de hele stad stond op z’n kop, het verkeer liep overal vast, dikke rijen mensen langs de straat die keken naar wagens met daarop mensen die zich als ‘geest of geraamte’ hadden uitgedost in de meest creatieve outfits. Het was zeker zo groot van opzet als de carnavalsoptocht in de Limburgse steden.
Het feest heeft een historische link naar Allerzielen en Allerheiligen, die in de christelijke tradities gevierd worden op 1 en 2 november. Nou ja, gevierd is een groot woord, want dan worden de doden herdacht. Op zich dus een ernstige aangelegenheid en van huis uit heb ik vooral die kant meegekregen. Je brengt bloemen naar het kerkhof en zet die op het graf van je familie. Je steekt ook nog een kaars aan in een speciaal lampje dat daarvoor gemaakt is.
In het dorp waar ik oorspronkelijk vandaan kom, is er dan op de vroege zondagavond nog een gezamenlijke bijeenkomst, eerst in de kerk en daarna op het kerkhof, waarbij de pastoor al zwaaiend met het wijwater de graven zegent. Een serieuze christelijke traditie dus.
Dat de herdenking van de overledenen echt zou evolueren richting een uitbundig feest zoals in New York, had ik in mijn jeugd niet kunnen denken.
Ik doe daar nog steeds aan mee, al decennialang, puur ter nagedachtenis van mijn overleden ouders en zusje. Maar het wordt minder druk op het kerkhof. Want nieuwe graven komen er niet meer veel, de meeste mensen kiezen tegenwoordig voor crematie. Ongetwijfeld praktischer uit oogpunt van openbare ruimte, al kun je deze traditie dan niet meer in de praktijk brengen.
Dat de herdenking van de overledenen echt zou evolueren richting een uitbundig feest zoals in New York, had ik in mijn jeugd niet kunnen denken. En waarschijnlijk denken die feestvierders ook niet zozeer aan de overledenen uit hun familie, het gaat hen vooral om de lol en de verkleedpartij.
Ik kan dat wel moreel gaan veroordelen, maar och, van de andere kant is het misschien zo gek nog niet om wat luchtiger om te gaan met het verschijnsel sterven als onderdeel van het leven en de natuur. Ik was ooit trouwens op een feest in datzelfde New York waar de Halloween-vierders er sowieso luchtig mee omgingen, dan met name wat hun outfit betreft. De oerinstincten blijven tot aan de rand van het graf aanwezig, zou je kunnen zeggen.
In Mexico is Allerheiligen al langer een uitbundige mix van dodenherdenking en bizar feest met massa’s verklede mensen op straat. De dood is daar een meer tastbaar onderdeel van het leven. Een lach en een traan komen er heel gemakkelijk samen.
Eerst gaan ze dit weekend nog juichen voor landgenoot Sergio Perez in de hoop dat die dan toch een keer Max Verstappen achter zich laat, en daarna dompelen ze zich een paar dagen onder in de doodse feestvreugde. Dat ze zich amuseren, zo lang ze nog op deze aardbol zijn.
Intussen ga ik op het kerkhof alvast de kaarsen aansteken en de chrysanten met klassiek grote witte bollen plaatsen. Zoals m’n grootouders dat ooit ook deden.
