Samen vooruit in een veranderende wereld
Wie bij VDL Nedcar in Born loopt, maakt een wandeling door de industriële automotive geschiedenis van Limburg. Vanaf 1967 rolden hier DAF’s, Volvo’s, Mitsubishi’s, BMW’s en MINI’s van de band. Tot in 2024 de autoproductie stopte en een fabriek die decennialang werk bood aan duizenden mensen opnieuw voor een grote verandering kwam te staan.
Transformatie hoort inmiddels bij deze regio. Na de mijnsluitingen moest Limburg zichzelf opnieuw uitvinden en ook in Born gebeurt dat nu. De enorme fabriekshallen krijgen een nieuwe bestemming en de verwachting is dat hier straks onder meer drones van de band rollen.
Een bijzondere omgeving dus voor de bijeenkomst over weerbaarheid die ik deze week daar leidde, georganiseerd door Brightlands.
Weerbaarheid is een woord dat we de laatste tijd steeds vaker horen. Al snel gaat het dan over defensie, wapens, tanks en drones. Terwijl het onderwerp veel breder is. Eigenlijk gaat het over het vermogen van een samenleving om te blijven functioneren als de druk toeneemt.
Weerbaarheid thema in VDL-fabriek in Born
Dat kan heel dichtbij beginnen. Met een noodpakket thuis bijvoorbeeld, zodat je jezelf een aantal dagen kunt redden als voorzieningen uitvallen. Maar ook met iets heel basaals als weten wie er naast je woont. Naar elkaar omkijken en weten wie hulp nodig heeft als er iets gebeurt. Een sterke samenleving begint uiteindelijk ook gewoon in de straat, het is zo simpel dat we dat al bijna zijn vergeten.
Voor bedrijven en overheden spelen weer andere vragen. Hebben we voldoende toegang tot belangrijke grondstoffen? Waar komen die vandaan en hoe afhankelijk zijn we geworden van andere landen? Wat gebeurt er wanneer handelsstromen stilvallen of geopolitieke spanningen verder oplopen? En welke kennis en productiecapaciteit willen we in Europa zelf behouden?
Daar komt onze digitale afhankelijkheid nog bij. Cybersecurity, data, AI en de bescherming van kennis zijn inmiddels minstens zo belangrijk voor onze weerbaarheid. Een fabriek is mooi, maar zonder digitale systemen ligt de productie alsnog stil.
Veel van die onderwerpen kwamen deze week in Born voorbij, toen bleek hier belangrijk het is dat bedrijven, kennisinstellingen en overheden elkaar vroeg weten te vinden. Niet pas wanneer er een concreet probleem ligt, maar juist eerder. Samen bekijken wat eraan komt, welke kennis beschikbaar is, wat bedrijven kunnen ontwikkelen en produceren en waar de overheid kan helpen.
In Limburg hebben we daarvoor met de vier Brightlands-campussen een interessante uitgangspositie. Daar wordt gewerkt aan materialen en circulariteit, gezondheid, data en AI, voeding en nieuwe technologie. Bedrijven, onderzoekers, onderwijs en overheid komen er al bij elkaar. In tijden van geopolitieke spanning, klimaatverandering, cyberdreiging en handelsoorlogen wordt zo’n netwerk alleen maar waardevoller.
Ondanks alle dreigingen klonk daarom donderdag ook optimisme door. Er is ontzettend veel kennis aanwezig. Bedrijven zijn innovatief, universiteiten en andere kennisinstellingen kunnen snel schakelen en er bestaan al netwerken waarin mensen elkaar kennen.
En ja, persoonlijk zie ik uit die enorme fabriek in Born uiteindelijk liever weer een elektrische auto rollen dan een drone. Tegelijkertijd laat juist deze plek zien hoe snel de wereld kan veranderen en hoe belangrijk het is dat een regio daarin mee kan bewegen.
Daarom was Born een toepasselijke plek om over weerbaarheid te spreken. Midden in de provincie die al vaker heeft laten zien dat na een ingrijpende verandering weer iets nieuws kan ontstaan.
