Verdraagzaamheid begint met luisteren
Deze week nam gouverneur Emile Roemer een initiatief dat eigenlijk even simpel als moedig is: het gesprek aangaan met de Limburger. Niet vanuit een beleidsnota of achter een spreekgestoelte, maar in drie sessies verspreid over de provincie. Gesprekken over je ongehoord of ongezien voelen. Over hoe de afzeikcultuur langzaam maar zeker genormaliseerd is geraakt: op tv, waar hard schreeuwen kijkcijfers oplevert, maar ook in de Tweede Kamer, waar winnen soms belangrijker lijkt dan begrijpen.
Het ging ook over wat we missen. Over het gebrek aan echte ontmoetingen. Over hoe mensen langs elkaar heen leven, elkaar niet meer tegenkomen en daardoor ook niet meer in gesprek raken met iemand die anders denkt. Wie alleen nog maar spreekt met gelijkgestemden, verdrinkt vroeg of laat in het eigen gelijk. En wie niemand meer ontmoet, kan zich eenzaam voelen, zelfs midden in een volle samenleving. Daarom ging het óók over het versterken van het verenigingsleven, over plekken waar mensen elkaar weer kunnen vinden zonder meteen tegenover elkaar te staan.
Wie alleen nog maar spreekt met gelijkgestemden, verdrinkt vroeg of laat in het eigen gelijk.’
Ik mocht één van de tafels begeleiden. Daar zaten mensen van alle leeftijden: jong en oud, hoog- en praktisch opgeleid, autochtoon en allochtoon. Onder hen twee Turkse immigranten, gevlucht voor politiek geweld. Mensen die hun land verlieten omdat ze juist níéts meer mochten zeggen.
Twee uitersten: alles mogen zeggen versus niets mogen zeggen. De ideale wereld ligt niet aan de randen, maar in het genuanceerde midden. Ja, ventileren mag. Uitwisselen moet zelfs. Maar dan hoort daar ook iets anders bij: luisteren. Openstaan. Niet praten om te winnen, niet luisteren om een ander onderuit te halen, maar spreken om te begrijpen. En samen te zoeken naar wat het beste is.
Het voelde even alsof we een glimp zagen van hoe politiek ook kan zijn. Alsof hier, aan die tafels, het begin lag van een nieuw soort beleid, in de week van de formatie. Eén waarin partijbelangen soms even minder zwaar wegen dan het gezamenlijke belang om vooruit te komen. Om samen verder te gaan.
Zou het dan toch kunnen? De optimist in mij zegt: ja. De Tweede Kamer moet dat nog laten zien, maar laten we daar vooral niet op wachten. Verbinding maken kan nu al. In buurthuizen, verenigingen, aan keukentafels. In gesprekken waarin we elkaar niet meteen vastzetten, maar ruimte laten.
Is dat naïef? Misschien. Maar in deze complexe tijd ben ik daar graag een beetje naïef in.
