Modemuseum Hasselt plaatst Bridgertonmode in nieuw daglicht
Hoe voelde het om een rijglijfje te dragen? En wat is een pomander? Op deze en veel andere vragen krijg je een antwoord in het Hasseltse Modemuseum, dat met de expo Rococo Reboot! de mode van 1750 tot 1830 in een nieuw daglicht plaatst. „We willen niet alleen de pracht en praal van deze periode tonen, maar ook hoe die een rol speelde in sociale verandering”, zegt directeur Karolien De Clippel.
Rococo is in eerste instantie bekend als interieurkunst, die vooral in paleizen, kastelen en huizen van adellijke families werd toegepast en wordt gekenmerkt door krullende lijnen en sierlijke motieven van bloemen, bladeren en schelpen. In de mode werd dat doorgetrokken in luchtige stoffen, bloemmotieven, pasteltinten, ruches en linten. Wie er zich niets kan bij voorstellen: denk aan de outfits in het Netflix-kostuumdrama Bridgerton. Rococo Reboot! toont daar fraaie voorbeelden van, maar er is meer. In een video zie je hoe tijdrovend en complex het aankleden was. Kniekousen, onderrok, rijglijfje (de voorloper van het korset), dijzakken en pannier (hoepel om een damesrok aan de zijkant breed uit te laten staan) moesten exact in die volgorde aangetrokken worden. Dat rijglijfje lijkt de bevestiging van de veronderstelling dat vrouwen in die tijd werden ingesnoerd tot ze nauwelijks nog konden ademen.
Rijglijfjes
„Misverstand”, zegt curator Eve Demoen. „Rijglijfjes – shapewear avant la lettre – kon je strak of minder strak aantrekken. Het waren geen marteltuigen, zoals weleens wordt gedacht. Ze werden altijd gedragen boven een onderhemd, de voorloper van de onderbroek. Onderkleding was bedoeld om lijfgeuren op te nemen, zodat die niet konden doordringen in de buitenste lagen van de kleding. Een regelmatige wasbeurt van lichaam en kleding was niet overal gebruikelijk en werd in sommige medische kringen als risicovol beschouwd. Vooral in Frankrijk vreesde men dat warm water de poriën zou openen en de kans op besmetting zou vergroten.”
Pomander
Om vieze geurtjes te verdoezelen, droegen veel vrouwen een pomander, een bolvormig juweel dat een geur verspreidde die ook bescherming moest bieden tegen de pest. Geurkunstenaar Peter de Cupere stopte zo’n geur in een 3D-geprinte versie met maar liefst negen ingrediënten: sandelhout, ambergrijs, musk, rozengeur, styrax, kalmoes, benzoïne, iriswortel en engelwortel. Zijn tweede geurinstallatie is geïnspireerd op de scherpe geur van witte zeep die werd gebruikt om textiel te wassen en op de geurige kruidenzakjes die tussen het linnengoed werden gelegd om de penetrante zeepgeur te neutraliseren.
Marie-Antoinette
In de diverse ruimtes kom je nog heel wat meer leuke details te weten. Door een deconstructie van een outfit ontdekt de bezoeker de lagen en structuren die mode vormgaven. Satirische prenten geven een speelse, maar kritische blik op de modecultuur van de achttiende en vroege negentiende eeuw. Met AI-reconstructies brengen ontwerpers Dylan Eno en Finn van Tol de mannenmode van die periode tot leven. Modemagazines maken duidelijk hoe de it-girls van toen te weten kwamen wat ze moesten dragen. Je kunt zelfs een kanariegele replica van een achttiende-eeuws silhouet aantrekken. Kortom, Rococo Reboot! is – mede dankzij de grondige documentatie van conservator Pauline Devriese en een erg fraaie scenografie – veel meer dan een statische verzameling van pronkerige kledingstukken uit de tijd van Marie-Antoinette.
Rococo Reboot!, Modemuseum Hasselt (Gasthuisstraat 11) – tot 22 februari 2026 (dinsdag-zondag 10-17 uur) – modemuseumhasselt.be
