Regisseur Zorba Huisman over kunst, tijdloze schoonheid en de mens achter de daad

Zie de mens. Dit klassieke thema van het ecce homo vormt de grondslag van Zorba Huismans artistieke grammatica. De 29-jarige regisseur en documentairemaker ontwikkelde zich in korte tijd tot een maker met een uitgesproken signatuur. Voor samenwerkingen bij onder meer Toneelgroep Maastricht, Internationaal Theater Amsterdam en de VPRO oogst ze veel lof. Mensen staan daarbij centraal.

Het gesprek met Zorba Huisman in restaurant Harry’s in Maastricht werd geen interview in klassieke zin. Meer een uitwisseling van gedachten. Maar ook een onderhoud waarin het luchtige nauwelijks een rol speelde. We spraken over kunst, religie, ziekte, liefde en schoonheid. Grote onderwerpen, maar die schrikken haar allerminst af.

In haar nieuwste documentaire Vonnis brengt ze op indringende wijze menselijkheid voor het voetlicht in de ogenschijnlijk harteloos gesloten omgeving van een gevangenis. Het resultaat is niet minder dan een monument voor menselijke waardigheid. Zelfs in de donkerste omgeving sijpelt het licht binnen en is er ruimte voor poëzie en schoonheid.

Leven, niet bestaan

„Thuis was alles diep”, zegt ze met een vriendelijke glimlach. „Het is wat ik gewend ben. We spraken over eros en thanathos, over esthetiek, muziek en boeken.”

Begeestering zit in haar natuur. Kunst is reddingsboei en kompas tegelijk. Haar bestaansgrond. Ze leeft alsof leven en kunst onafscheidelijk zijn. Ze groeide op in Heerlen. Beide ouders zijn gerenommeerde kunstenaars. In zo’n huis is kunst een manier van leven, een fundament én bestemming.

In haar blik op de wereld huist iets wat zich moeilijk laat dateren. Een oude ziel. Iemand die zoekt naar schoonheid, naar betekenis, naar de menselijkheid die overblijft wanneer de tijd zijn rumoer heeft verloren. „Er is een groot verschil tussen bestaan en leven”, zegt ze ergens tijdens ons lange gesprek. „Veel mensen bestaan. Maar leven… dat is iets anders.”

Zorba

Haar naam werd haar niet toevallig gegeven. Ze is vernoemd naar de figuur uit de roman van Nikos Kazantzakis, later wereldberoemd geworden door de film met Anthony Quinn in de hoofdrol. Zorba is het archetype van levenslust en overgave en haar ouders hoopten dat ze iets van dat temperament zou meekrijgen. Dat lijkt gelukt. Of misschien is het eerder andersom, en is ze gaandeweg haar naam geworden. Want temperament hebben is één ding, er iets mee doen dat in artistiek opzicht hout snijdt een ander.

Wat meteen opvalt is de manier waarop ze spreekt. Niet snel of bedachtzaam traag, maar precies op het tempo van de gedachte. Ze formuleert zorgvuldig, alsof woorden niet alleen iets moeten uitdrukken maar ook recht moeten doen aan wat ze probeert te begrijpen. Trefzeker, maar nooit stellig.

Ze luistert aandachtig, ook naar wat er om haar heen gebeurt. Een serveerster die iets vraagt….