Theaterspektakel ‘Het Geluk van Limburg’ ontroert en ontwaakt
Het was een kwestie van tijd vooraleer het bejubelde boek van Marcia Luyten verfilmd of geënsceneerd zou worden. De vrijwel gelijktijdige interesse van filmregisseur Pieter Kuypers en theaterregisseur Servé Hermans resulteerde in dit gelijknamige spektakelstuk Het Geluk van Limburg met een glansrol voor Huub Stapel.
De voorstelling beleefde zondag 27 juli haar drukbezochte première met prominenten als Emma Kok en haar familie, Joes Brauers, Jan Smeets, Anne-Mieke Ruyten, Renée van Wegberg, Theu Boermans, Martine van Os, burgemeester Petra Dassen en gedeputeerde Jasper Kunztelaers.
Het Geluk van Limburg laat zien dat de mijngeschiedenis van Limburg nog steeds verteld moet worden en immer actueel is. Net als het gelijknamige boek verbeeldt het theaterspektakel de opkomst en neergang van de Limburgse mijnindustrie waarbij hier het accent is verschoven van de kleinzoon naar de grootvader.
Huub Stapel maakt als pater familias Huub Vincken zowel de voorspoed als de neergang van de mijnindustrie mee, met alle morele vertwijfelingen en dilemma’s. Een relaas over het afbrokkelen van idealen.
Frans Pollux heeft het boek van Marcia Luyten en het levensverhaal van Jack Vinders op geheel eigen wijze omgezet naar een theatertekst met zowel de glorie als het duister van de mijngeschiedenis. Servé Hermans excelleert in zijn vierde theaterregie over de mijngeschiedenis en de derde van een groots spektakeltheater.
Doordat kerk en mijn de handen ineensloegen werd lange tijd elke vorm van tegenspraak onderdrukt. Mocht Monseigneur Poels al niet van z’n voetstuk zijn getuimeld dan geeft Het Geluk van Limburg het laatste zetje. Desondanks is het een mooie rol van Xander van Vledder die na de gedaantewisseling naar pastoor Vaessen zich nog meer kan uitleven in de perverse kerkelijke manipulaties van toen.
Nageslacht werd niet gezien als huwelijksgeluk maar vooral als bron voor nieuwe koempels, stoflongen en silicose worden weggewuifd en genegeerd, ondergrondse onderlinge solidariteit wordt bovengronds beschimpt als koeterwaals.
Het theaterspektakel begint met Lippen Schweigen van Franz Lehar en voor de rest is het een muzikale potpourri, net als de nationaliteiten en culturen ondergronds. Beambtezjweet, Koele en kuulkes en Koempel Sjeng van Carboon zijn publieksfavorieten die zachtjes worden mee geneuried en gezongen.
In het weidse toneelbeeld van Joris van Veldhuizen vinden zowel het lieflijke landschap als de schadelijke schachten hun plek. Een scherm toont afwisselend close-ups en historische beelden.
Verrassende rol voor Emil Szarkowicz die als Poolse Emil de kameraadschap van de koempels en de angst voor de buitenstaander van de beambten vertolkt. Waar de ene geluk afdwingt door het knijpen in een medaillon, wordt de ander getypeerd als gelukzoeker. Uiteindelijk vervallen mooie dromen in valse vergezichten en verandert volgzaamheid in verzet.
Jammer dat de vertwijfeling en identiteitscrisis na de sluiting amper wordt aangestipt, net als de soms te verstikkende gemeenschapszin. Waarschijnlijk omdat dit leed te vers is, nog niet volledig geleden is, maar hopelijk voldoende stof voor een nieuw hoofdstuk.
Het eventuele geluk van Limburg blijft schatplichtig aan het verdriet van de mijnstreek. Des te mooier dat de voorstelling eindigt met het door Christopher Hatton op indrukwekkende wijze gezongen Mijn Heilust. Het lied van de illustere bewoner Jack Vinders waarmee dit alles is begonnen.
