De dochters van Minerva: de vrouwen achter de schermen van Alden Biesen
In Alden Biesen werd de tentoonstelling De dochters van Minerva geopend. Deze expo gooit een blik op de vrouwen achter de schermen van de voormalige landcommanderij van de Duitse Orde. Curator Vanessa Vaes kon daarvoor onder meer gebruikmaken van meer dan honderd bruiklenen. „Een daarvan komt zelfs uit het Louvre”, zegt ze.
Minerva was de Romeinse godin van het verstand. De expo in DOMUS (acroniem voor Duitse Orde Museum) belicht haar als inspiratiebron voor kunstenaars en machthebbers en toont hoe haar beeld in de loop der eeuwen werd ingezet als symbool van kennis, cultuur en rechtvaardigheid. Tegelijk krijgt de bezoeker een impressie van de latente impact die vrouwen in Alden Biesen hadden op politieke en culturele beslissingen. Hun verhalen tonen dat invloed zich niet altijd openlijk manifesteert, maar vaak schuilt in netwerken, relaties en dagelijkse keuzes.
„Alden Biesen was eeuwenlang een mannenbastion van landcommandeurs, ridders en broeders, die zonder uitzondering de gelofte van gehoorzaamheid, kuisheid en gehoorzaamheid moesten afleggen”, preciseert Vanessa Vaes. „Maar dat betekent niet dat het een masculien vacuüm was. Er verbleven ook vrouwen, van adellijke stiftdames, pachtsters en landvoogdessen tot begijnen en maîtresses. En uiteraard ook dienstmeisjes, die niet konden lezen of schrijven en een brief ondertekenden met een X. Allemaal maakten ze deel uit van het leven in de landcommanderij.”
Maria Theresia
De expo laat onder meer een brede collectie chique jurken van onder meer de stiftdames van Thorn zien. Zij lieten die in hun testament opnemen en schonken ze aan de Kerk. Een van de meest opmerkelijke stukken is een ruiterportret van Maria Theresia uit Le Palais des Ducs de Lorraine in Nancy. „Zij hebben het gekregen als bruikleen van het Louvre, waarmee we goed moesten onderhandelen om het op onze beurt te lenen”, verduidelijkt Vanessa Vaes.
Nog zo’n eyecatcher is een klankkoepel met gezangen van popkoor Sens. Als je eronder gaat staan, hoor je de kerkelijke liederen die in 1716 in Alden Biesen werden gezongen naar aanleiding van de geboorte van een troonopvolger: aartshertog Leopold, zoon van keizer Karel VI en Elisabeth van Brunswijk. Voor landcommandeur Damian Hugo von Schönborn was dat een hoogtepunt. Hij had het keizerlijke paar immers gekoppeld. Helaas, de baby overleed na zeven maanden. Omdat Karel VI geen mannelijke erfgenamen meer kreeg, werd de Pragmatieke Sanctie ingevoerd. Die maakte het mogelijk dat zijn dochter Maria Theresia hem kon opvolgen. Deze en andere verhalen zorgen ervoor dat De dochters van Minerva de plaatselijke geschiedenis overstijgt en een licht gooit op een stuk verleden dat een bepalende invloed had op de regio en ver daarbuiten.
Dochters van Minerva – Vrouwen in de schaduw van de macht is geopend tot 7 maart 2027.
Kasteelstraat 6, Bilzen-Hoeselt (BE) – alden-biesen.be
