Verantwoord vragen

Als oud-journalist weet ik hoe bijzonder het is: dat je vragen mag stellen. Dat je dichtbij mag komen. Dat je mensen het woord kunt geven en situaties mag duiden. Dat is geen vanzelfsprekendheid: het is een verantwoordelijkheid. En juist in deze tijd, waarin polarisatie vaak het publieke gesprek overneemt, wil ik een oproep doen. Geen wijzend vingertje, maar een aansporing van binnenuit aan de journalistiek: wees je bewust van de kracht van het vak. En pak die taak met zorg op.

We leven in een kwetsbare tijd. Tegenstellingen zijn zichtbaar, soms pijnlijk. En die mogen er zijn: sterker nog, het is de taak van de journalistiek om ze te laten zien. Verschillen verdienen aandacht, niet om te verdelen, maar om te begrijpen. Niet om kampen tegenover elkaar te zetten, maar om de samenleving in al haar gelaagdheid te tonen.

Juist nu is er behoefte aan journalistiek die doorvraagt, die onderscheid maakt tussen de snelle quote en de onderliggende kwestie.

 

Tegenstellingen zijn niet het probleem. Het probleem ontstaat wanneer we ze gaan uitvergroten, versimpelen, reduceren tot conflict. Want dan vervaagt de nuance, en daarmee de ruimte voor redelijkheid. Wat blijft is wantrouwen en onbegrip.

Juist nu is er behoefte aan journalistiek die doorvraagt, die onderscheid maakt tussen de snelle quote en de onderliggende kwestie. Aan journalistiek die politici tijdens campagnes niet alleen een microfoon biedt, maar ook context en tegenvragen. Die de zin van de onzin scheidt. En die zich, juist in het duiden, blijft inspannen om beide kanten van het verhaal recht te doen. Zo onpartijdig als mogelijk, met een open vizier.

Dat vraagt geen onverschilligheid en snelheid en drang naar snelle clicks, maar juist betrokkenheid. Niet alleen zenden, maar ook luisteren. Niet alleen registreren, maar ook wegen. Niet meewaaien met de agenda van de dag, maar ruimte maken voor betekenis. Dat is misschien niet wat het algoritme beloont, maar het is wél wat de samenleving nodig heeft. En dat levert nog veel meer op!

Ik geloof in de kracht van journalistiek. In de waarde van beargumenteerde opinies, van nieuwsgierigheid, van redeneren in plaats van reageren. Als voorbeeld van hoe we met elkaar kunnen spreken, ook wanneer we verschillen van mening. Misschien juíst dan.

Er ligt een prachtige taak. Een grote taak. Eentje om met liefde en ernst te dragen. Journalistiek vormt mee hoe we kijken naar de wereld, naar elkaar, naar onze leiders. Daarmee voedt de journalist niet alleen het debat, maar ook de samenleving.

Ik gun de wereld vooral nu dié journalistiek, met haar volle potentie. En ik weet: die is er nog altijd. Om echt het verschil te maken.