De omweg naar een goed humeur
Het is zo’n dag waarop alles misgaat. Het begint al veel te vroeg: om 5 uur besluit de hond haar avondeten over de trap te reproduceren. Het laatste ei, dat ik voor mijn ontbijt wilde bakken, rolt van het keukenblad en als ik op de fiets naar mijn werk stap – je raadt het al – begint het te stortregenen.
Mijn collega’s worden de hele dag gek van mijn gebrom. Hoe meer er fout gaat, hoe meer er nog extra fout lijkt te gaan. Zelfs het versgebakken Limburgse broodje dat ik bij mijn favoriete lunchtentje in Maastricht haal, lijkt vandaag niet lekker te smaken. Vervolgens laat ik de heerlijke chocoladekoek, die toch echt voor instant geluk zou zorgen, op een bankje buiten liggen.
Als ik tijdens een pilatesles over de reformer struikel en mijn gezicht op onweer staat, zegt mijn klant ineens: ‘Probeer eens te glimlachen.’ Ik kijk haar verbouwereerd aan. Eerst denk ik dat ze commentaar geeft op mijn fronsrimpels, die de hele dag al diep in mijn voorhoofd staan, en ik voel mijn irritatie nog hoger opborrelen. ‘Nee, nee,’ zegt ze snel, ‘het is geen kritiek. Het is wetenschappelijk bewezen dat glimlachen je gelukkiger maakt.’
Hoewel deze klant een ervaren psycholoog is, geloof ik haar pas als ik die middag Google erbij pak. En warempel: een uitgebreide internationale studie uit 2022 bevestigt de ‘Facial Feedback Hypothesis’. Het gezicht laat niet alleen zien hoe je je voelt, maar beïnvloedt dat gevoel ook daadwerkelijk. Met andere woorden: je hoeft niet per se blij te zijn om te glimlachen: soms moet je juist eerst glimlachen om je blij te gaan voelen.
In die studie kregen duizenden deelnemers wereldwijd simpele opdrachten: een glimlach nadoen, bijvoorbeeld door bewust hun mondhoeken omhoog te trekken. Zonder dat er iets grappigs gebeurde, voelden mensen zich tóch positiever. Dat komt doordat zo’n kleine beweging al een signaal naar je brein stuurt, waardoor onder andere dopamine vrijkomt: het stofje dat betrokken is bij motivatie en beloning. Het effect is misschien subtiel, maar wel consistent. Alsof je brein zich laat overtuigen door je gezicht: blijkbaar glimlach ik, dus zal het wel goed gaan.
Ik probeer het diezelfde avond. Niet omdat ik ineens overtuigd ben, maar meer uit lichte wanhoop. Terwijl ik de natgeregende legging ophang – natuurlijk regende het ook op de terugweg – trek ik voorzichtig mijn mondhoeken omhoog. Het voelt geforceerd, stom en ongemakkelijk, maar na een paar seconden gebeurt er iets geks. Mijn schouders zakken een beetje. Mijn ademhaling vertraagt. En heel even lijkt de dag … minder zwaar. Het lijkt echt te werken!
De volgende dag haal ik tijdens mijn lunchpauze een nieuwe chocoladekoek. Bij de eerste hap voel ik me meteen gelukkig, zonder dat ik vooraf glimlachte. Wellicht is ook dit niets meer dan een chemische reactie, een kleine dosis dopamine die zijn werk doet. Maar eerlijk: sommige experimenten zijn te prettig om kritisch te benaderen.
