De smaak van gezondheid
Iedereen heeft minstens een gerecht of ingrediënt dat hij of zij als kind echt vies vond. Ik keek naar een aflevering van het televisieprogramma ‘Masterchef’, waar de kandidaten precies met dit soort ingrediënten moesten koken. Zijn ze inmiddels zó goede koks, dat ze zelfs met smaken waar ze vroeger van gruwelden nu iets heerlijks kunnen maken? Tot mijn verbazing waren de klassiekers nergens te bekennen. Waar was de spinazie? De doorgekookte bloemkool met nootmuskaat? En, het meest voor de hand liggende voorbeeld: de spruitjes? Die verschrikkelijke, bittere, rare minikooltjes die echt niemand lustte.
Ik moest vroeger van mijn ouders precies zoveel spruitjes eten als mijn leeftijd. Tien jaar oud? Dat betekende tien hele spruiten wegwerken, anders geen toetje. Die eerste paar happen gingen nog wel, maar er is maar zoveel spruit als een mens aankan, hoezeer je het ook bedekt met appelmoes.
Noem het jeugdtrauma, noem het een kwestie van smaak, maar die spruiten gaan er bij mij nog steeds niet in. Ik hoor vaak dat het bij de generatie boven mij vooral dingen als lever en bloedworst waren die verplicht gegeten moesten worden. En achter al die ouderlijke dwangtechnieken zat wel altijd dezelfde logica.
“Van spruitjes ga je groeien, je hebt wortels nodig voor je ogen en van spinazie word je sterk!” Mijn vader – en met hem heel veel andere Nederlanders – drinkt nog elke dag bij zowel het ontbijt als de lunch een glas koude melk. Ik ril al bij de gedachte aan koude melk in mijn koffie, maar “melk is nodig voor de botten!”
En misschien is dat precies waarom voedingsadvies tegenwoordig zo verwarrend klinkt. We zijn opgegroeid met slogans. Eet je groenten. Drink je melk. Neem een bruine boterham met kaas. En eerlijk is eerlijk: daar zat natuurlijk best een kern van waarheid in.
Sterker nog: gezondheid is zelden zwart-wit. Dezelfde melk die voor de één een perfecte bron van eiwitten en calcium is, bezorgt de ander een opgeblazen buik en een haast religieuze overstap naar havermelk. Koolhydraten waren jarenlang de vijand, tot iemand ineens zuurdesembrood ontdekte en heel Nederland collectief weer aan de avocadotoast ging. Avocado, want dat was ineens “goed vet”, nadat we tijden alles moesten vervangen door margarine.
Misschien verandert voedingsadvies daarom ook zo vaak. Niet omdat het niet juist is, maar omdat verschillende dingen voor veel mensen verschillend werken. Onze ouders hadden ergens wel gelijk: spinazie zit vol ijzer. Genoeg ijzer ondersteunt je energie, conditie en fysieke prestaties. Wortels bevatten veel bètacaroteen, dat je lichaam omzet in vitamine A. Die vitamine is belangrijk voor je netvlies en vooral voor zicht in het donker.
Maar die spruitjes? Tja. Die zitten boordevol vezels, vitaminen en antioxidanten. Maar daar trek ik mijn grens.
