We zijn niet gelijk en dat is juist onze kracht

Hoe vaak wordt niet gesproken over kansenongelijkheid of het bieden van gelijke kansen. Bijvoorbeeld als het gaat om mogelijkheden op de arbeidsmarkt of om kansen door scholing. Dat klinkt altijd heel logisch en plausibel, maar is dat wel zo?

Want zijn we wel gelijk als mens? We hebben natuurlijk onze persoonlijke kenmerken. Maar belangrijker nog, ieder mens heeft zijn eigen competenties en drijfveren. Via allerlei programma’s, die beginnen op school en doorgaan op het werk, proberen we erachter te komen wat mensen leuk vinden en waar ze goed in zijn. Om vervolgens complementaire teams te maken en mensen in hun kracht te zetten. Dit alles op basis van elkaars onderscheidende en aanvullende verschillen. En dat is heel goed, want het haalt het beste uit mensen en zet hen in hun kracht. Maar de basis hierbij is dat niet iedereen gelijk is. We maken hierbij net gebruik van de verschillen en dat is uiteindelijk voor iedereen en het resultaat beter.

Niemand is als persoon meer of minder dan een ander en vanuit die grondgedachte dient alles benaderd te worden.

Laten we daarom in dit kader meer de term gelijkwaardigheid gebruiken. We zijn niet gelijk, maar wel gelijkwaardig. Hierbij staan ieders eigen kwaliteiten centraal en samen maken we de maatschappij beter en mooier. Niemand is als persoon meer of minder dan een ander en vanuit die grondgedachte dient alles benaderd te worden. Zo ontstaat ook de mogelijkheid dat iedereen, vanuit de eigen kracht, kansen kan pakken en benutten.

Het is eigenlijk een heel eenvoudig concept, dat tegelijkertijd veel van ons vraagt. Het vraagt om een grondhouding bij ons allen. Gelijkheid kun je meten en met regels afdwingen. Dat gebeurt ook op grote schaal. Iedere regel op zich lijkt prima te verantwoorden, maar al met al baalt iedereen van de regeldruk. Gelijkwaardigheid vraagt om een persoonlijke attitude en die is veel minder makkelijk te kwantificeren of in regeltjes uit te drukken. Je moet als mens vanuit die grondhouding acteren en iedereen gelijkwaardig behandelen. Maar hoe dwing je dat dan af?

Dat is lastig, maar mag geen reden zijn om het niet te doen. Er zijn meer concepten die moeilijk afdwingbaar of meetbaar zijn, maar die we toch als uitgangspunt in onze maatschappij hebben. Zoals het tonen van respect en het vrij kunnen uiten van je mening, ook als die contrair is. Dat vraagt om dialoog, verbinding en begrip voor elkaar.

In het boek ‘Animal farm’ van George Orwell staat een heel bekende zin, die nog vaak gebruikt wordt: ‘All animals are equal, but some animals are more equal than others.’ Dat is zoals we het niet willen en daar is iedereen het over eens. Maar tegelijkertijd blijven we het concept gelijkheid overal gebruiken.

De volgende keer dat je met het concept van gelijke kansen geconfronteerd wordt, probeer dan te denken vanuit het concept van de gelijkwaardigheid. En daarmee ook de kracht, expertise en ervaring van de andere personen te zien en op hun waarde te schatten. Daarmee creëren we een wereld met gelijke kansen voor iedereen.