‘Groeten uit Maastricht’: een expo vol verrassingen

Onderhoudende lofzang aan Maastrichtse pioniers in Eiffelgebouw

Auteur: Maarten van Laarhoven
Vrijdag 24 november 2017

Lang, heel lang geleden, in de tijd dat het leven nog overzichtelijk was en de televisie nog louter beelden in zwart-wit uitzond, leerde Nederland ‘uit de muur eten’. Een uitgebreide keuze had de naar snacks snakkende Nederlander echter niet. Je had kroketten, frikadellen, bami- en nasi-schijven en dat was het wel zo’n beetje. Dat moest en dat kon beter, vond ene Marcel Mourmans uit Maastricht. De slagerszoon ontketende een revolutie op snackgebied, die in de loop der jaren leidde tot Maastrichtse vondsten als de Viandel, de Sitostick en niet te vergeten de Pikanto.

‘Groeten uit Maastricht – expo over innovatief ondernemerschap, is de titel van een tentoonstelling over Maastricht als ‘maakstad’ die nog tot 7 januari te zien is op de eerste verdieping van Eiffelgebouw. Het verhaal van Mora – inclusief boegbeeld Cora, die na de overname van Mora door Unilever het veld moest ruimen, maar later weer in volle glorie terugkeerde – is onlosmakelijk verbonden met Maastricht. Hetzelfde kan gezegd worden van de verhalen achter de tientallen andere bedrijven die – al dan niet geclusterd – aan de orde komen.  

‘Groeten uit Maastricht’ biedt een helder overzicht van de manier waarop ‘maakstad’ Maastricht, de oudste industriestad van Nederland, zich in de afgelopen anderhalve eeuw heeft ontwikkeld. De makers doen op onderhoudende wijze uit de doeken hoe innovatieve Maastrichtse ondernemers in de loop der jaren ingesprongen zijn op kansen en dat eigenlijk nog altijd doen.

Zelfs wie Maastricht goed kent – of denkt de stad goed te kennen – wordt verrast door de diversiteit van in de stad aanwezige bedrijven, soms met honderden werknemers, die wereldwijd hun sporen aan het verdienen zijn, of hun naam al lang en breed gevestigd hebben. Het verrassingselement zit hem deels in het feit dat veel Maastrichtse maakbedrijven, waaronder start-ups, werken in een business-to-business markt. Dit laatste maakt dat het grote publiek belangrijke innovaties lang niet altijd meekrijgt, terwijl er wel vanuit de hele wereld belangstelling voor is.

Interessant zijn ook de verhalen over bekendere bedrijven als Thomas Regout International, Mosa (opgericht in 1883), Sappi en ENCI. Dat bij ENCI cement gemaakt wordt en bij Sappi papier weet vrijwel iedereen, maar hoe de productieprocessen in elkaar zitten en wat er allemaal bij komt kijken is niet de eerste vraag die je je stelt als je er langsrijdt. ‘Groeten uit Maastricht’ brengt de porcessen – voor zover mogelijk – helder in beeld. Zo zien we hoe van houtchips ongebleekte en gebleekte pulp gemaakt wordt, die met behulp van chemicaliën en andere ingrediënten verwerkt wordt tot papier. Bij de opstelling die is gewijd aan ENCI staat bij een achttal potten met verschillend gekleurde inhoud te lezen dat het ene cement het andere niet is.

De expo leert ook dat Johnson Matthey, internationaal marktleider als het gaat om hoogwaardige producten voor de glasindustrie, zijn oorsprong vindt in Maastricht. Het bedrijf werd in 1895 opgericht door Emile Regout, die zich aanvankelijk richtte op decoratieve goudproducten voor sanitair. Leuk ook om te weten dat op het hoofdkantoor in de Beatrixhaven zo’n 200 mensen werken.

Wie alle droge feiten en cijfers – die overigens overzichtelijk gerangschikt zijn op blauwe panelen – op zich laat inwerken, is wel even bezig. ‘Groeten uit Maastricht’ brengt een schat aan indrukwekkende informatie samen op een kleine oppervlakte. Charmant zijn de diverse bedrijfsvideo’s die je in alle rust tot je kunt nemen door er letterlijk even voor te gaan zitten en gebruik te maken van de koptelefoons waarmee veel presentaties zijn uitgerust.

Ook de ‘moderne’ Maastrichtse bedrijvigheid komt volop aan bod. Zo is het modefenomeen Fashionclash van de partij, net als een aantal bedrijven op het gebied van Life & Health sciences. Hoe snel de technologische ontwikkelingen gaan wordt pijnlijk duidelijk in het bedrijfsfilmpje van de Customer Service Valley, waarin callcenters van diverse grote bedrijven met elkaar samenwerken, en waar maar liefst 6000 mensen een boterham verdienen. Wie moeite heeft met een gebruiksaanwijzing, of een klacht wenst door te geven, zo leert de expositie, meldt zich tegenwoordig bij voorkeur via 'de chat', hoewel er nog altijd ‘customers’ zijn die zich bedienen van de ‘old school’ telefoon, zo vertelt de directeur.

De expositie gaat niet alleen over de grote bedrijven die in Maastricht geworteld zijn. Ook een familiebedrijf als Maison Blanche Dael vertelt zijn verhaal, net als de Bisschopsmolen en het zeven werknemers tellende Vectioneer, uitvinder van een robotarm waarmee zelfs een banketbakker wiens handschrift onleesbaar is zijn slagroomtaarten van keurig uitgeschreven felicitatieteksten kan voorzien.

‘Groeten uit Maastricht’ kan met recht worden bestempeld als een eerbetoon aan Maastricht, maar ook als loflied aan de mensen en bedrijven die de stad in de loop der tijden hebben gemaakt en dat nog altijd doen. Door het bieden van werkgelegenheid. Of door innovaties die de hele wereld overgaan, waardoor Maastricht tot op de dag van vandaag een begrip is in de hele wereld. En dat is in een tijd die wat misschien wat minder overzichtelijk is dan vroeger, maar waarin mensen met lekkere trek nog altijd hun snackjes uit de muur trekken, zeker iets om over naar huis te schrijven. Met de hartelijke groeten.

De expositie is te zien op donderdag en vrijdag van 14.00-19.00 uur en op zaterdag en zondag van 11.00-17.00 uur. www.groetenuitmaastricht.nl

Lees ook