Home > Business > 75 jaar historie Maastricht Aachen Airport

75 jaar historie Maastricht Aachen Airport

Nadat in grote delen van Limburg in het najaar van 2019 de herdenking van 75 jaar bevrijding officieel gevierd werd, is het nu – einde zomer 2020 – tijd om stil te staan bij het 75-jarig jubileum van Maastricht Aachen Airport. En ook dat heeftalles te maken met het einde van de Tweede Wereldoorlog. De aanleg van het Limburgse vliegveld in 1945 was het directe gevolg van de komst van de Amerikaanse troepen destijds, om Nederland en de rest van Europa te bevrijden. Vrijheid en democratie als grondslag van wat nu een civiele regionale luchthaven is.

Plannen voor een luchthaven in het zuiden van Limburg dateerden al van 1919. Diverse locaties werden hiervoor in overweging genomen. Jarenlang werd er gedebatteerd over de locatie en financiering door de verschillende gemeenten. Hierdoor werd de bouw telkens uitgesteld. Op maandag 13 februari 1939 werd de keuze voor de huidige locatie definitief. Men baseerde zich hierbij op een rapport van de Luchtvaartdienst, waarin het terrein in de gemeenten Geulle en Ulestraten, ten zuiden van Beek als meest geschikte locatie voor een luchthaven in Zuid-Limburg naar voren komt. In juli 1939 werd beslist dat de provincie de luchthaven financieel zou ondersteunen, maar de start van de Tweede Wereldoorlog gooide roet in het eten en de plannen werden (opnieuw) uitgesteld.

Amerikanen

Eind 1944 krijgen de Amerikaanse bevrijders de plannen van de Luchtvaartdienst in handen. De omgeving rond Maastricht was al bevrijd en de geallieerden bouwden verschillende tijdelijke luchthavens om hun opmars goed te kunnen ondersteunen. Omdat het hoofdkwartier van het 28th Tactical Air Command van de 9th ATAF in Maastricht was gelegerd, hadden de plannen voor het vliegveld ten zuiden van Beek de voorkeur. In razend tempo wordt het steunvliegveld “Airfi eld Yankee 44” aangelegd. 44 omdat dit het 44e vliegveld was dat de geallieerden aanlegden in hun strijd. Eerst werden 188 hectare (fruit)boomgaarden tussen Beek, Meerssen en Ulestraten gerooid en vervolgens duizenden tonnen puin aangevoerd, grotendeels afkomstig van het in 1942 gebombardeerde Geleen. Twee maanden na de eerste werkzaamheden, op 22 maart 1945, was de landingsbaan klaar voor gebruik. Er hebben nooit operationele missies plaatsgevonden. Omdat de oorlog bijna voorbij was ging het met name om verkenningsvluchten en het terughalen van mens en materieel. Op 1 augustus 1945 werd de autoriteit over het vliegveld overgedragen aan de Nederlandse overheid. Men besloot het vliegveld open te houden en het eerste burgertoestel landde op 26 september 1945, uitgevoerd door de Regeeringsvliegdienst. Deze overheidsdienst was bedoeld om ambtenaren en zakenmensen te vervoeren van en naar Amsterdam, aangezien veel wegen en spoorwegen waren beschadigd door de oorlog.

KLM

In 1946 nam KLM deze dienst over met een Dakota DC-3 en enkele de Havilland Dragon Rapides. KLM vloog meerdere malen per dag naar Amsterdam, met een tussenlanding in Eindhoven. Dat duurt tot eind 1949. Daarna wordt Vliegveld Zuid-Limburg gebruikt door de luchtmacht, een vliegschool, een zweefvliegclub en een aantal sportvliegers. In 1950 werd de nieuwe baan opgeleverd: 1300 meter lang, 45 meter breed en uitgerust met nachtverlichting. Die nachtverlichting bestond uit een verlichtingssysteem met 85 oliepotten, oftewel ‘snotneuzen’. Deze werden voor een landing uitgereden en stuk voor stuk ontstoken. Pas in 1963 maakte deze primitieve baanverlichting plaats voor elektrische baanverlichting. Tevens werd een secundaire 1000 meterbaan in gebruik genomen voor de sportvliegerij, net als de nieuwe verkeerstoren, het parkeerterrein en het platform. In 1954 wordt de baan opnieuw verlengd tot 1850 meter. Tijdens een grote NAVO-oefening worden tientallen RAF-straaljagers gestationeerd. 26 april 1956 wordt de ‘Stichting Luchthaven Zuid-Limburg omgezet in de ‘NV Luchthaven Zuid-Limburg’. Deelnemers in de NV zijn het Rijk, de provincie, 28 Limburgse gemeentes en de Kamers van Koophandel Heerlen en Maastricht. De activiteiten van de nieuwe NV en de nieuw aangestelde directeur Dio Roxs zorgen voor een toename van het commerciële vliegverkeer. Het afstruinen van Londense hotels en reisbureaus om folders over Limburg te verspreiden werpt zijn vruchten af. Op 23 mei 1959 verwelkomt de burgemeester van Ulestraten de eerste vakantiepassagiers op de luchthaven. Britse passagiers die vervolgens met een touringcar van EBAD uit Beek naar Italië gingen. Later dat jaar wordt ook gestart met vluchten naar Mallorca, Innsbruck en Italië. 1959 heeft desondanks ook een zwart randje: er doet zich een ernstig ongeluk voor, waarbij drie sportvliegers om het leven komen. De enige overlevende van deze crash vertelt hierover in een interview op www.75jaarmaa.nl. KLM, Airnautical, Skytours, Euravia, Tradair en Transair vliegen in de jaren erna regelmatig op de Limburgse luchthaven. De lokale luchtvaartmaatschappij Limburg Airlines heeft een contract met de International Herald Tribune om de Europese versie van die krant te verspreiden. Tien jaar later volgen ook Invicta Airlines, Britannia en Channel Airways door een promotiecampagne gericht op Britse toeristen van de VVV Limburg.

Vakantievluchten

Jaar na jaar groeit het aantal passagiers, waardoor behoefte ontstaat aan een nieuwe accommodatie voor passagiers en personeel. Heineken levert in 1962 een strandpaviljoen dat dienst doet als restaurant voor passagiers en belangstellenden en er komen houten kantoorgebouwen voor de medewerkers van de luchthaven, de douane, marechaussee en luchtvaartmaatschappijen. In 1965 maakt KLM plannen bekend een dochtermaatschappij op te richten voor het binnenlandse passagiersvervoer: de NLM. Deze voert vanaf augustus 1966 wekelijks elf vluchten uit van Maastricht naar Amsterdam, via Eindhoven. Begin 1968 is de luchthaven enige tijd gesloten voor onder andere de aanleg van een Instrumental Landing System. Dit systeem maakt het mogelijk ook bij nacht en dichte mist te kunnen landen. Op 20 april van datzelfde jaar wordt het Euromotel naast de passagiersterminal officieel geopend. Diverse eigenaren zullen volgen zoals Altea, Mercure en Tulip In. In 2014 is het hotel volledig afgebroken en op dezelfde plek wordt momenteel een nieuw hotel gebouwd dat naar verwachting begin 2021 opent. Transavia start in 1969 met Transavia Limburg chartervluchten vanaf de Limburgse luchthaven.

Vrijwillige nachtsluiting

In 1970 besluit de luchthaven vrijwillig lessen met straalvliegtuigen op de luchthaven te beperken en geen normale vluchten met straalvliegtuigen toe te staan tussen 23.00 en 06.30 uur. Dit zorgt ervoor dat het aantal passagiers keldert, het lesverkeer vrijwel geheel wegvalt en KLM met de lesvliegtuigen vertrekt naar Woensdrecht. In 1972 vestigt Eurocontrol zich op het bedrijventerrein. Het duurt tot 1974 voor de start- en landingsbaan verlengd wordt naar 2500 meter. Zes jaar later vestigt de Nationale Luchtvaartschool zich op de luchthaven, die een dergelijk lange baan overigens niet nodig heeft. In 1978 verandert de naam Vliegveld Zuid- Limburg in Maastricht Airport. Het zou niet de laatste naamswijziging zijn. Sinds 1994 voert de luchthaven de naam Maastricht Aachen Airport vanwege de Euregionale uitstraling. Vliegveld Beek, zoals de luchthaven in de volksmond wordt genoemd, heeft het nooit gehaald tot officiële naam.

Jumbo met koeien

Een momentum is zeker ook de landing in 1981 van de eerste ‘Jumbo’ Boeing 747. Alleen, er gaan geen mensen mee, maar 230 koeien. Bestemming van de vracht is Koeweit. Twee jaar nadien wordt de huidige verkeerstoren in gebruik genomen. De toenmalige minister van Verkeer en Waterstaat Neelie Smit-Kroes verricht de opening. Naar verwachting komt deze toren eind 2021 leeg te staan. Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) voert de luchtverkeersleiding op Maastricht Aachen Airport dan op afstand uit met behulp van remote tower technologie en een cameramast. Naast de nieuwe verkeerstoren wordt in 1983 ook de nieuwe radar in gebruik genomen. In datzelfde jaar wordt in twee weken tijd de start- en landingsbaan vernieuwd en de nieuwe passagiersterminal in gebruik genomen. In 1988 maken meer dan 200.000 passagiers gebruik van het vliegveld. In die periode wordt er ook tot 02.00 uur ‘s nachts gevlogen door de pakketdienst van XP, dat gebruikmaakt van propellorvliegtuigen.

Vracht

In 1989 wordt de passagiersterminal uitgebreid met een extra verdieping voor taxfree shops en extra wachtruimte voor passagiers. Begin jaren negentig worden de mogelijkheden om ‘s nachts te vliegen steeds beperkter waardoor XP zich genoodzaakt ziet te vertrekken, evenals de Amerikaanse vrachtmaatschappij Emery Worldwide. Air Exel neemt de passagierslijndienst van KLM naar Amsterdam over, dat als tweede bestemming Londen opent. Jaren later verdwijnt Air Exel van het toneel en komt er een einde aan de lijndiensten naar zogeheten hubs, waardoor Maastricht Aachen Airport voor zakelijk verkeer minder interessant is. Latere pogingen voor het heropstarten van dergelijke lijndiensten zijn vooralsnog op niets uitgelopen. De passagiers- en vrachtaantallen blijven in de jaren erna redelijk stabiel. Terwijl de plannen voor de uitbreiding met een nieuwe Oost-Westbaan tot politieke discussies leiden, melden zich ook de eerste tegenstanders van een dergelijke uitbreiding. Ze willen dat de luchthaven niet groter wordt en dat er ‘s nachts niet meer gevlogen wordt. Uiteindelijk worden de plannen voor de Oost-Westbaan na vele jaren én procedures in 1999 afgeblazen. Dura Vermeer en het Schotse Omniport kopen in 2004 de aandelen van Maastricht Aachen Airport van het Rijk en de Provincie Limburg. De luchthaven is dan de enige Nederlandse luchthaven die volledig geprivatiseerd is. In hetzelfde jaar wordt de nieuwe aanwijzing van kracht. Dit is de vergunning van de luchthaven. De jaren die volgen staan in het teken van de opkomst van de low cost carriers en de economische crisis. In 2014 besluit de Provincie Limburg de luchthaven over te nemen en voor een dreigend faillissement te behoeden. De in 2016 aangetrokken exploitant TCGI besluit ondanks recordvolumes in de vracht en passagiers, na 3 jaar de concessie te beëindigen. Hiermee komt de luchthaven volledig in handen van de Provincie Limburg en wordt uitgekeken naar een nieuw luchthavenbesluit voor een bestendige toekomst. Momenteel is MAA op vrachtgebied een succesvolle luchthaven met vooraanstaande internationale maatschappijen zoals Emirates, Saudia, Royal Jordanian, Qatar en Turkish Airlines. Op passagiersgebied is de komst van Corendon in 2018 van groot belang, naast de reeds bestaande lijndiensten van Ryanair. De huidige directie koerst op de functie van een regionaal vliegveld waarbij kwaliteit en de betekenis voor de regio voorop staat.

Hub Dolmans getuige van aanleg vliegveld

Een van de trouwe gebruikers van Maastricht Aachen Airport was jarenlang Hub Dolmans (1936). Naast het voeren van zijn eigen bedrijf Dolmans Landscaping vond hij genoeg tijd voor z’n grote hobby: zelf vliegen. En hij zag als kind hoe de Amerikanen het vliegveld aanlegden in 1945. Hij weet het nog goed. In 1944 logeren Amerikaanse soldaten boven de bloemenzaak van zijn ouders in Meerssen. „Daar zaten ook piloten bij”, zo kijkt Hub Dolmans terug. „Dat vond ik fascinerend. Ik had goed contact met hen en leerde zo ook Engels. De aanleg van het vliegveld kreeg ik van dichtbij mee, want het team dat hiervoor verantwoordelijk was, hield kantoor in ons ouderlijk huis. Een van die soldaten heette But Coen. Ik mocht mee om te kijken hoe ze werkten. Als kind was ik enorm onder de indruk van het materieel dat ze gebruikten. Het was in feite een noodveld. Als ondergrond gebruikten ze onder meer kiezel uit Bunde.” De ogen van Hub Dolmans fonkelen nog als hij denkt aan al die Amerikaanse militaire vliegtuigen die hij toen gezien heeft. Dat ging overigens niet altijd goed. „Bij Schietecoven heb ik nog een Harvard uit de lucht zien vallen.” Niet alleen door het geïmproviseerde kantoortje had hij een link met de Amerikanen. „Mijn nicht Rini vrijde met een Amerikaanse piloot. Die vloog in een bommenwerper. Ik heb hen nog diverse keren, samen met mijn vrouw, bezocht in Amerika, waar ze zijn gaan wonen. Rini is nu 97 jaar, haar man is recent overleden, 104 jaar oud.” De Amerikanen maakten indruk op de jonge vrouwen in Meerssen. Ook zijn andere nicht Tiny werd verliefd op een piloot en verhuisde eveneens naar de Verenigde Staten. „Ook haar heb ik daar bezocht. En ze zijn hier ook nog terug geweest. Ik heb hen hier op het vliegveld rondgeleid dat natuurlijk na al die jaren flink veranderd was.” Dolmans raakt in die tijd zo enthousiast dat hij zelf gaat vliegen vanaf Beek, met kleine toestellen zoals de Cessna. Pas op z’n 74e stopte hij daarmee. „Ik vond het mooi geweest, maar ik houd nog altijd een warme belangstelling voor het vliegveld.”

Chapeau Content Creators

75 jaar, 657.436 vlieguren één memorabele reis. Deze zomer zocht Maastricht Aachen Airport de samenwerking op met Chapeau Content Creators voor de realisatie van het jubileumsmagazine van het Limburgse vliegveld.

show auteur

Auteur: Jo Cortenraedt

Hoofdredacteur, uitgever en allround journalist

Jo Cortenraedt

chapeau TV

Iedere week het beste
van Chapeau?

Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Vraag je
lidmaatschap aan

Toetreden tot de Chapeau Community kan al vanaf €24,50 per jaar. Daarnaast kunt u kiezen tussen een welkomstkorting of een welkomstgeschenk.

Iedere week het beste
van Chapeau?

Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!
Of word lid van onze community.

Menu